در فصول سرد سال و با شیوع بیماری های تنفسی، سرماخوردگی و آنفولانزا، استفاده از دارو های تسکین دهنده گلودرد به شدت افزایش می یابد. در این میان، قرص های مکیدنی به دلیل سهولت در مصرف و اثربخشی سریع در تسکین التهاب گلو، یکی از محبوب ترین انتخاب های بیماران هستند.
قرصهای سیم سیم که بسیاری از افراد آنها را با نام «قرص مکیدنی گلودرد سیم سیم »، «آبنبات گلودرد سیم سیم» یا حتی «آبنبات اکالیپتوس سیم سیم» میشناسند، از رایجترین داروهای تسکین گلودرد هستند.
برند سیم سیم یکی از نام های آشنا و پر مصرف در بازار ایران است که بسیاری از افراد به صورت روزمره و گاهی بدون مشورت با پزشک از محصولات آن استفاده می کنند. اما در کنار تمام مزایای تسکین دهنده ای که این قرص ها دارند، یک نگرانی بزرگ و پنهان وجود دارد: آیا قرص سیم سیم باعث پوسیدگی دندان می شود؟
برای پاسخ به این سوال، باید از دیدگاه تخصصی دندانپزشکی، ترکیبات شیمیایی این قرص ها، محیط بیولوژیک دهان و نحوه تعامل مواد موثره قرص با مینای دندان را مورد بررسی قرار دهیم.
آیا قرص سیم سیم واقعاً باعث پوسیدگی دندان می شود؟
بسیاری از افراد قرصهای مکیدنی را تنها به عنوان یک داروی درمانی میشناسند و فراموش میکنند که ساختار فیزیکی و شیمیایی این قرصها شباهت بسیار زیادی به آبنباتها دارد.پاسخ کوتاه به این سوال بله است؛
اما بررسی این که چگونه و چرا قرص مکیدنی سیمسیم برای دندان میتواند مخرب باشد، نیازمند درک عمیقتری از مکانیسمهای پوسیدگی و همچنین ساختار شیمیایی این قرص است.
ترکیبات واقعی قرص سیم سیم
آیا بین قرص مکیدنی و پوسیدگی دندان ارتباطی وجود دارد؟
علم دندانپزشکی ثابت کرده است که هر ماده ای که حاوی کربوهیدرات های قابل تخمیر (مانند ساکارز، گلوکز و فروکتوز) باشد و برای مدت طولانی در تماس با دندان ها قرار گیرد، به طور مستقیم با پوسیدگی دندان در ارتباط است.
قرص های مکیدنی گلودرد عموما بر پایه شربت گلوکز یا شکر ساخته می شوند تا طعم تلخ دارو های گیاهی یا شیمیایی (مانند اکالیپتوس و منتول) را پوشش دهند. هنگامی که شما یک قرص مکیدنی را مصرف می کنید، در واقع در حال فراهم کردن یک منبع غذایی غنی و مداوم برای باکتری های مخرب دهان هستید.
این باکتری ها قند را متابولیزه کرده و اسید لاکتیک تولید می کنند که عامل اصلی حل شدن مواد معدنی مینای دندان است.
اگر دندانهایتان بر اثر مصرف مداوم قرصهای مکیدنی دچار پوسیدگی شدهاند، درمان را به تأخیر نیندازید. با ترمیم دندان توسط دکتر گروهی میتوان از پیشرفت پوسیدگی و نیاز به عصبکشی جلوگیری کرد
آیا همه قرص های سیم سیم چنین خطری دارند؟
باید توجه داشت که قرص های سیم سیم در انواع و طعم های مختلفی تولید می شوند.
همه قرص های این برند ساختار یکسانی ندارند. برخی از آن ها حاوی قند طبیعی (شکر) هستند که خطر بالایی برای ایجاد پوسیدگی دارند.
اما انواع دیگری نیز وجود دارند که به عنوان محصولات بدون قند (Sugar-free) به بازار عرضه می شوند.
با این حال، حتی محصولات بدون قند نیز کاملا بی خطر نیستند و مکانیسم های دیگری وجود دارد که می تواند سلامت دندان ها را تهدید کند که در بخش های بعدی به تفصیل به آن ها خواهیم پرداخت.
از کجا بفهمیم قرص سیم سیم قند دارد؟
عبارت «بدون قند» را بررسی کنید:
اگر روی بستهبندی عبارت Sugar Free یا بدون قند درج شده باشد، یعنی محصول فاقد قندهای معمولی است.
ترکیبات محصول را بخوانید
وجود موادی مثل Sucrose، Glucose، Fructose یا Dextrose نشاندهنده وجود قند در محصول است.
بررسی شیرینکنندههای جایگزین:
وجود ترکیباتی مانند Xylitol، Sorbitol، Isomalt و Erythritol نشان دهنده عدم استفاده از قند طبیعی است.
بررسی جدول ارزش غذایی (Nutrition Facts):
اگر مقدار Total Sugars یا Added Sugars بیشتر از صفر باشد، محصول قند دارد.
چرا قرص های مکیدنی ممکن است برای دندان مضر باشند؟
برای درک عوارض قرص مکیدنی گلودرد بر دندان، باید سه عامل اساسی که در زمان مکیدن یک قرص در محیط دهان رخ می دهد را بررسی کنیم.
ترکیب این سه عامل، دهان را به یک محیط ایده آل برای تخریب ساختار دندان تبدیل می کند.
نقش قند در ایجاد پوسیدگی
همانطور که در جدول ترکیبات این قرص ذکر کردیم، بسیاری از انواع کلاسیک این قرص ها دارای مقادیر قابل توجهی قند هستند.
باکتری اصلی عامل پوسیدگی یعنی استرپتوکوکوس موتانس، منتظر ورود قند به دهان است.
به محض حل شدن قرص، قند موجود در آن در بستر پلاک میکروبی چسبیده به دندان ها نفوذ می کند.
باکتری ها این قند را به سرعت تخمیر کرده و اسید ترشح می کنند. این اسید باعث می شود که PH محیط دهان از حالت خنثی (حدود ۷) به زیر ۵.۵ یعنی نقطه بحرانی دمینرالیزاسیون (از دست رفتن مواد معدنی) سقوط کند.
در این حالت، کلسیم و فسفات از ساختار مینای دندان خارج شده و روند پوسیدگی آغاز می گردد
مدت زمان تماس قرص با سطح دندان
تأثیر قرص مکیدنی بر دندان بسیار مخربتر از نوشیدن یک لیوان شربت شیرین است.
زمانی که شما یک مایع شیرین را مینوشید، مایع به سرعت از دهان عبور کرده و بلعیده میشود.
اما یک قرص مکیدنی طراحی شده است تا به آرامی و در طی ۱۰ الی ۱۵ دقیقه در دهان حل شود.
این یعنی دندان های شما برای یک ربع ساعت به طور مداوم در یک حمام اسیدی و قندی غوطه ور هستند.
اگر فردی روزانه ۴ تا ۵ عدد از این قرص ها را مصرف کند، دندان ها برای بیش از یک ساعت در معرض حمله اسیدی بی وقفه قرار می گیرند.
کاهش شست و شوی طبیعی دهان
یکی از نکات بسیار مهمی که معمولا نادیده گرفته می شود، شرایط فیزیولوژیک فرد بیمار در زمان مصرف قرص است.
افرادی که دچار گلودرد و سرماخوردگی هستند، معمولا گرفتگی بینی دارند و مجبورند از راه دهان نفس بکشند.
تنفس دهانی باعث تبخیر سریع بزاق و خشکی دهان می شود.
بزاق دهان مهم ترین سد دفاعی طبیعی بدن در برابر پوسیدگی است؛ زیرا حاوی کلسیم، فسفات و یون های بافری است که اسید را خنثی می کنند.
وقتی دهان خشک است و همزمان قرص گلودرد و پوسیدگی دندان در کنار هم قرار می گیرند، به دلیل عدم وجود بزاق کافی برای شست و شوی قند و خنثی سازی اسید، شدت تخریب مینای دندان چندین برابر می شود.
آیا خوردن آب بعد از قرص مکیدنی اثر آن را کم میکند؟
خیر. بهتر است ۵ تا ۱۰ دقیقه بعد از حل شدن کامل قرص آب بنوشید. این کار اثر دارو را از بین نمیبرد و به کاهش تماس اسید و قند با دندان کمک میکند.
آیا قرص سیم سیم بدون قند هم باعث پوسیدگی می شود؟
با افزایش آگاهی عمومی نسبت به مضرات قند، بسیاری از افراد به سراغ نسخه های بدون قند این قرص ها می روند. اما آیا قرص مکیدنی باعث پوسیدگی دندان می شود، حتی اگر قند نداشته باشد؟
تفاوت قرص های حاوی قند و بدون قند
در قرص های بدون قند، تولید کنندگان به جای استفاده از ساکارز، از شیرین کننده های مصنوعی یا الکل های قندی مانند زایلیتول و ایزومالت استفاده می کنند.
باکتری های دهان انسان آنزیم های لازم برای هضم و تخمیر این نوع شیرین کننده ها را ندارند؛
بنابراین اسیدی تولید نمی شود و پوسیدگی میکروبی (Caries) رخ نمی دهد.
از این منظر، قرص های بدون قند برتری قابل توجهی نسبت به انواع قند دار دارند.
آیا مصرف زیاد قرص بدون قند بی خطر است؟
خیر، بی خطر نیست! قرص های مکیدنی برای داشتن طعم مطبوع (مانند طعم پرتقال، لیمو یا ویتامین ث)، حاوی اسید های افزودنی مانند اسید سیتریک و اسید اسکوربیک هستند. این اسید ها به خودی خود دارای PH بسیار پایینی هستند.
مکیدن مداوم قرص های حاوی اسید باعث حل شدن مستقیم مینای دندان می شود که به این پدیده سایش اسیدی یا اروژن (Erosion) می گویند.
اروژن باعث می شود مینای دندان نازک شده، رنگ زرد عاج دندان نمایان گردد و دندان ها به شدت حساس شوند. در موارد پیشرفته اروژن، بیمار نیازمند ترمیم دندان خواهد بود.
چه کسانی بیشتر در معرض پوسیدگی ناشی از قرص های مکیدنی هستند؟
برخی از افراد به دلیل شرایط خاص فیزیولوژیک یا درمانی، بسیار بیشتر از سایرین در برابر عوارض قرص سیم سیم بر دندان آسیب پذیرند.
کودکان
مینای دندان های شیری و دندان های دائمی تازه رویش یافته در کودکان، ضخامت کمتر و تخلخل بیشتری نسبت به دندان بزرگسالان دارد.
همچنین کودکان معمولا صبر کافی برای مکیدن قرص ندارند و آن را می جوند.
جویدن قرص باعث می شود که ذرات چسبناک قندی در شیار های عمیق دندان های آسیاب گیر کنند و منجر به پوسیدگی های وسیع سطحی شوند.
افراد دارای خشکی دهان
بیماران مسن، افرادی که پرتو درمانی انجام داده اند و یا کسانی که از دارو های خاصی (مانند دارو های ضد افسردگی یا آنتی هیستامین ها) استفاده می کنند، به صورت مزمن دچار خشکی دهان (زروستومیا) هستند.
مصرف قرص های قند دار در این افراد می تواند در کمتر از چند هفته باعث ایجاد پوسیدگی های وسیع طوق دندان (نزدیک لثه) شود.
افرادی که سابقه پوسیدگی دندان دارند
اگر در محیط دهان شما پوسیدگی های فعال یا پرکردگی های قدیمی و نشت دار وجود داشته باشد، باکتری های مخرب از قبل در دهان شما کلونی سازی کرده اند.
وارد کردن قند مداوم از طریق قرص های مکیدنی، مانند ریختن بنزین بر روی آتش است و روند پیشرفت پوسیدگی را به شدت تسریع می کند.
افراد دارای ارتودنسی یا روکش دندان
بیمارانی که دارای براکت های ارتودنسی هستند، مکان های تجمع پلاک بسیار زیادی روی دندان های خود دارند. ذرات قند قرص های مکیدنی در اطراف براکت ها به دام افتاده و باعث ایجاد لکه های سفید (پوسیدگی اولیه) می شوند.
همچنین در افرادی که از روکش دندان استفاده می کنند، تجمع قند در مرز بین روکش و لثه می تواند باعث پوسیدگی ریشه دندان در زیر روکش شود که یکی از مخفی ترین و خطرناک ترین انواع پوسیدگی است.
آیا قرص سیم سیم به لمینت، کامپوزیت یا روکش دندان آسیب می زند؟
در سال های اخیر، تمایل به داشتن لبخندی زیبا باعث شده تا افراد زیادی از درمان های زیبایی دندانپزشکی استفاده کنند.
حال سوال اینجاست که آیا قرص سیم سیم باعث پوسیدگی دندان های لمینت شده هم می شود؟
تأثیر مستقیم یا غیرمستقیم بر درمان های زیبایی
مواد سرامیکی به کار رفته در لمینت دندان یا روکش دندان، در برابر باکتری ها و اسید ها کاملا مقاوم هستند و هرگز پوسیده نمی شوند.
اما مشکل اصلی در ساختار زیرین آن هاست.
دندان طبیعی که زیر لمینت یا روکش قرار دارد، همچنان زنده و آسیب پذیر است.
مصرف مداوم قرص های حاوی قند یا اسید، می تواند لبه های چسب (سیمان دندانپزشکی) را دچار تحلیل کرده و پوسیدگی را به زیر کار نفوذ دهد.
از طرف دیگر، رزین های به کار رفته در کامپوزیت دندان در برابر محیط های به شدت اسیدی ناشی از مکیدن طولانی مدت قرص ها، می توانند دچار تغییر رنگ، افت براقیت و تحلیل سطحی شوند.
مطلب پیشنهادی: آیا دندان خراب (پوسیده) را میشود لمینت کرد؟
نکات مهم برای افرادی که درمان زیبایی انجام داده اند
کلینیک دکتر حسین گروهی با سال ها تجربه در ارائه باکیفیت ترین خدمات زیبایی و درمانی، همواره به بیماران توصیه می کند که پس از انجام درمان های گران قیمت زیبایی، از مصرف بی رویه خوراکی ها و دارو های حاوی قند و اسید خودداری کنند.
اگر مجبور به مصرف قرص مکیدنی شدید، حتما از انواع بدون قند استفاده کرده و پس از اتمام قرص، محیط دهان را به دقت تمیز کنید تا طول عمر کامپوزیت و لمینت شما به خطر نیفتد.
چگونه بعد از مصرف قرص سیم سیم از دندان ها محافظت کنیم؟
چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کنیم؟
گاهی اوقات عوارض ناشی از مصرف مداوم مواد قندی، به صورت خاموش پیشرفت می کنند و زمانی علائم ظاهری بروز می کنند که ساختار دندان به شدت تخریب شده است.
حساسیت دندان بعد از مصرف مداوم
اگر هنگام نوشیدن آب سرد یا تنفس هوای خنک احساس تیر کشیدن در دندان های خود دارید، این یک زنگ خطر جدی است که نشان می دهد مینای دندان شما نازک شده و عاج دندان در معرض تحریک قرار گرفته است.
مشاهده لکه های سفید یا قهوه ای روی دندان
ایجاد لکه های گچی و مات (سفید رنگ) روی سطح دندان، اولین نشانه دمینرالیزاسیون و شروع پوسیدگی است.
اگر این لکه ها به رنگ قهوه ای تیره درآمده باشند، پوسیدگی در ساختار دندان نفوذ کرده است.
در این مرحله، انجام جرم گیری تخصصی و بررسی دقیق توسط دندانپزشک برای توقف روند تخریب الزامی است.
درد یا پوسیدگی جدید
احساس درد ضرباندار و شبانه نشان دهنده این است که پوسیدگی از مینا و عاج عبور کرده و به عصب (پالپ) دندان رسیده است.
در چنین شرایطی، بیمار نیازمند درمان ریشه یا همان عصب کشی خواهد بود.
اگر پوسیدگی شدید باشد ممکن است دندانپزشک به شما پیشنهاد کشیدن دندان را بدهد.
کلینیک دکتر حسین گروهی با بهره گیری از مدرن ترین تجهیزات دندانپزشکی، آماده ارائه خدمات تخصصی عصب کشی و سپس روکش دندان برای حفظ دندان های آسیب دیده شما می باشد. الویت دکتر گروهی، نگهداری دندان شما تا جای ممکن و در صورت نیاز کشیدن دندان میباشد.
سوالات متداول
آیا مصرف روزانه قرص سیم سیم برای دندان مضر است؟
بله، مصرف روزانه و مداوم قرص های مکیدنی حاوی قند، با ایجاد یک محیط اسیدی و پایدار در دهان، خطر ابتلا به پوسیدگی و سایش مینای دندان را به طور تصاعدی افزایش می دهد. این داروها باید تنها برای یک دوره کوتاه درمانی مصرف شوند.
آیا قرص سیم سیم بدون قند باعث پوسیدگی دندان می شود؟
قرص های بدون قند باعث پوسیدگی میکروبی نمی شوند، زیرا باکتری ها نمی توانند از شیرین کننده های مصنوعی تغذیه کنند.
اما اسید های افزودنی موجود در آن ها (برای ایجاد طعم) می توانند باعث تحلیل رفتن و سایش شیمیایی مینای دندان شوند که به آن اروژن می گویند.
بعد از مصرف قرص سیم سیم باید مسواک بزنیم؟
خیر. مسواک زدن بلافاصله پس از مصرف قرص های مکیدنی اسیدی به هیچ وجه توصیه نمی شود.
اسید موجود در دهان ساختار مینا را موقتا ضعیف می کند. ابتدا دهان خود را با آب بشویید و پس از گذشت حداقل نیم ساعت، اقدام به مسواک زدن نمایید.
آیا کودکان می توانند بدون نگرانی از قرص سیم سیم استفاده کنند؟
استفاده از قرص های مکیدنی در کودکان نیازمند نظارت دقیق والدین است. علاوه بر خطر خفگی در کودکان خردسال، مینای دندان کودکان نازک تر است و احتمال ایجاد پوسیدگی های عمیق در آن ها بسیار بیشتر از بزرگسالان می باشد. توصیه می شود از جایگزین های دارویی مایع استفاده شود.
اگر دندان های حساسی داشته باشم، مصرف قرص سیم سیم مشکلی ایجاد می کند؟
افرادی که از قبل دارای دندان های حساس هستند، معمولا دارای مینای تحلیل رفته یا تحلیل لثه می باشند.
تماس مداوم ترکیبات اسیدی و قندی موجود در قرص های مکیدنی با ریشه اکسپوز شده یا عاج دندان، می تواند شدت حساسیت و درد را به طور چشمگیری افزایش دهد. در این موارد مشورت با دندانپزشک پیش از مصرف دارو های مکیدنی الزامی است.